LỊCH SỬ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN SỞ GIAO DỊCH HÀNG HÓA VIỆT NAM (MXV)
Mở đầu: Khát vọng "Niêm yết giá" của cường quốc nông sản
Việt Nam, từ bao đời nay, luôn tự hào là một trong những "công xưởng" nông sản của thế giới. Chúng ta đứng số 1 về xuất khẩu hạt điều, hồ tiêu; số 2 về cà phê và lúa gạo. Tuy nhiên, có một nghịch lý đau lòng đã tồn tại suốt nhiều thập kỷ: "Được mùa mất giá, được giá mất mùa".
Nông dân và doanh nghiệp Việt Nam làm ra sản phẩm, nhưng quyền định giá lại nằm trong tay các sàn giao dịch lớn tại London (ICE EU) hay New York (ICE US). Chúng ta chấp nhận vị thế của người "Price Taker" (người chấp nhận giá) thay vì "Price Maker" (người tạo lập giá).
Sự ra đời của Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) không chỉ đơn thuần là việc mở thêm một kênh đầu tư tài chính, mà đó là kết quả của một hành trình dài nhằm giải quyết bài toán vĩ mô: Bảo hiểm giá (Hedging) cho nền kinh tế và kết nối dòng chảy hàng hóa Việt Nam với thị trường toàn cầu.
Hãy cùng nhìn lại chặng đường lịch sử đầy thăng trầm nhưng cũng đầy vinh quang này.
Lịch sử hình thành và phát triển của sở giao dịch hàng hóa Việt Nam MXV
Giai đoạn 1: Những viên gạch đầu tiên và Thách thức sơ khai (2006 - 2010)
Bối cảnh pháp lý ban đầu
Khái niệm "Sàn giao dịch hàng hóa" thực tế đã manh nha từ đầu những năm 2000. Tuy nhiên, phải đến năm 2006, khung pháp lý đầu tiên mới chính thức xuất hiện với Nghị định 158/2006/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở Giao dịch Hàng hóa.
Đây là văn bản pháp lý "xương sống", đặt nền móng cho việc thành lập một sở giao dịch tập trung. Tuy nhiên, vào thời điểm đó, hạ tầng công nghệ và nhận thức thị trường còn rất sơ khai.
Sự ra đời của VNX
Ngày 01/09/2010, Bộ Công Thương chính thức cấp phép thành lập Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (tiền thân là VNX). Đây là Sở Giao dịch Hàng hóa cấp quốc gia đầu tiên tại Việt Nam.
Tuy nhiên, giai đoạn 2010 - 2017 là khoảng thời gian "ngủ đông" đầy khó khăn.
• Hạn chế về sản phẩm: Danh mục hàng hóa nghèo nàn, chủ yếu là cà phê, cao su và thép.
• Cơ chế giao dịch: Lúc này, thị trường chưa được liên thông với thế giới. Giá cả trên sàn Việt Nam không phản ánh đúng cung cầu toàn cầu, dẫn đến thanh khoản cực thấp (vài tỷ đồng/phiên). Nhà đầu tư không mặn mà vì rủi ro thao túng giá cục bộ quá cao.
• Công nghệ: Hệ thống khớp lệnh còn thủ công, chưa đáp ứng được tốc độ của thị trường tài chính hiện đại.
VNX lúc bấy giờ giống như một "ốc đảo" cô đơn giữa đại dương tài chính mênh mông. Thị trường cần một cú hích thực sự mạnh mẽ.
Giai đoạn 2: Bước ngoặt lịch sử - Nghị định 51 và Cuộc cách mạng "Liên thông" (2018)
Nếu phải chọn ra một năm quan trọng nhất trong lịch sử MXV, đó chắc chắn là năm 2018.
"Cởi trói" bằng Nghị định 51
Nhận thấy những bất cập của cơ chế cũ, Chính phủ đã ban hành Nghị định 51/2018/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung cho Nghị định 158/2006). Đây được coi là "tờ giấy khai sinh thứ hai", tái sinh toàn bộ thị trường hàng hóa phái sinh Việt Nam.
Hai thay đổi mang tính cách mạng của Nghị định 51:
1. Cho phép liên thông quốc tế: Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam được phép kết nối trực tiếp với các Sở giao dịch hàng hóa nước ngoài. Điều này có nghĩa là lệnh mua/bán của nhà đầu tư Việt Nam được đẩy thẳng lên các sàn lớn như CME (Mỹ), LME (Anh), ICE (Châu Âu).
2. Mở rộng danh mục: Không còn bó hẹp trong nông sản Việt Nam, nhà đầu tư được phép giao dịch các mặt hàng toàn cầu như Dầu thô WTI, Vàng, Bạc, Đồng, Đậu tương, Lúa mì...
Tái cấu trúc thương hiệu MXV
Tháng 06/2018, VNX chính thức đổi nhận diện thương hiệu thành MXV (Mercantile Exchange of Vietnam).
Cũng trong năm này, MXV đã thực hiện những bước đi chiến lược:
• Ký kết hợp tác với các đối tác công nghệ hàng đầu thế giới để triển khai phần mềm giao dịch CQG (nền tảng phân tích kỹ thuật và đặt lệnh số 1 thế giới hiện nay).
• Tuyển chọn và cấp phép cho các Thành viên Kinh doanh (Trading Members) và Thành viên Môi giới (Broker Members), tạo ra mạng lưới hỗ trợ nhà đầu tư bài bản.
Sự ra đời của sở giao dịch hàng hóa Việt Nam MXV
Giai đoạn 3: Bùng nổ và Khẳng định vị thế (2019 - 2023)
Sau khi "long mạch" đã được khơi thông nhờ Nghị định 51, MXV bước vào giai đoạn tăng trưởng thần tốc, bất chấp bối cảnh đại dịch COVID-19 và suy thoái kinh tế toàn cầu.
Sự bùng nổ về Thanh khoản
Từ mức thanh khoản lẹt đẹt vài tỷ đồng, dòng tiền chảy vào thị trường Hàng hóa phái sinh tăng theo cấp số nhân.
• Năm 2020: Ghi nhận những phiên giao dịch đạt 2.000 - 3.000 tỷ đồng.
• Năm 2022: Kỷ lục thanh khoản bị phá vỡ liên tục. Trung bình mỗi phiên giao dịch đạt 5.000 - 8.000 tỷ đồng. Cá biệt, những ngày biến động mạnh về giá Dầu và Nông sản, thanh khoản toàn sở có thể vượt mốc 10.000 tỷ đồng, tiệm cận với thanh khoản của thị trường Chứng khoán cơ sở trong những phiên trầm lắng.
Kết nối "Tứ trụ" Sở giao dịch thế giới
MXV đã hoàn tất việc kết nối liên thông với hầu hết các Sở giao dịch lớn nhất hành tinh:
1. CME Group (Chicago Mercantile Exchange): Sàn phái sinh lớn nhất thế giới (Mỹ).
2. ICE (Intercontinental Exchange): Nơi niêm yết giá Dầu Brent và Cà phê Robusta (London/US).
3. LME (London Metal Exchange): Sàn kim loại lâu đời nhất thế giới (Anh).
4. TOCOM (Tokyo Commodity Exchange): Sàn hàng hóa lớn nhất Nhật Bản.
5. SGX (Singapore Exchange): Sàn cao su và các sản phẩm châu Á.
Đa dạng hóa danh mục sản phẩm
Đến nay, MXV đang niêm yết giao dịch hơn 40 loại hàng hóa, chia làm 4 nhóm chính:
1. Nông sản: Ngô, Đậu tương, Lúa mì...
2. Nguyên liệu công nghiệp: Cà phê (Arabica/Robusta), Cao su, Bông, Đường...
3. Kim loại: Bạc, Bạch kim, Quặng sắt, Đồng...
4. Năng lượng: Dầu thô WTI, Dầu Brent, Khí tự nhiên, Xăng pha chế...
Sự đa dạng này giúp nhà đầu tư có thể kiếm lợi nhuận ở mọi chu kỳ kinh tế: Khi kinh tế tăng trưởng thì đánh Dầu/Đồng; khi lạm phát thì đánh Vàng/Bạc/Nông sản.
Giai đoạn 4: Kỷ nguyên Số hóa và Tầm nhìn tương lai (Hiện tại & Tương lai)
Hiện tại, MXV không chỉ dừng lại là một đơn vị tổ chức giao dịch, mà đang vươn mình trở thành một trung tâm dữ liệu và định chế tài chính uy tín.
Minh bạch hóa và Chuyên nghiệp hóa
MXV hoạt động dưới sự quản lý trực tiếp của Bộ Công Thương. Mô hình hoạt động bao gồm:
• Trung tâm Thanh toán bù trừ (Clearing House): Đảm bảo tính thanh khoản và xử lý tiền ký quỹ, loại bỏ rủi ro đối tác.
• Khối Quản lý thành viên: Giám sát chặt chẽ hoạt động của hơn 30 Công ty thành viên, đảm bảo tuân thủ đạo đức nghề nghiệp và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.
Sàn giao dịch tín chỉ Carbon - Tương lai xanh
Một bước tiến quan trọng mà MXV đang hướng tới là xây dựng và vận hành Sàn giao dịch tín chỉ Carbon tại Việt Nam. Đây là xu hướng tất yếu của toàn cầu (Net Zero). Với kinh nghiệm vận hành thị trường phái sinh, MXV là đơn vị có năng lực tốt nhất để hiện thực hóa thị trường đầy tiềm năng này.
Sứ mệnh giáo dục thị trường
MXV liên tục phối hợp với các trường đại học, các chuyên gia kinh tế để tổ chức các cuộc thi, hội thảo nhằm nâng cao kiến thức tài chính cho người Việt. Từ tư duy "đánh bạc", "chơi coin ảo", nhà đầu tư dần chuyển sang tư duy đầu tư bài bản dựa trên Phân tích cơ bản và Phân tích kỹ thuật.
Giao dịch hàng hóa phái sinh kênh đầu tư cho doanh nghiêp nông dân và nhà đầu tư cá nhân
Tổng kết: Tại sao lịch sử MXV quan trọng với bạn?
Nhìn lại lịch sử hình thành của MXV từ những ngày đầu gian khó đến quy mô chục nghìn tỷ hôm nay, chúng ta thấy được 3 điều cốt lõi:
1. Tính hợp pháp: Đây không phải là một mô hình "trôi nổi". MXV là định chế tài chính cấp quốc gia, được pháp luật bảo hộ. Tiền của bạn được đảm bảo.
2. Tính minh bạch: Việc liên thông với thế giới đồng nghĩa với việc không ai ở Việt Nam có thể "làm giá". Bạn đang giao dịch công bằng với cả thế giới.
3. Tiềm năng tăng trưởng: So với chứng khoán hay bất động sản đã bão hòa, thị trường hàng hóa phái sinh tại Việt Nam mới chỉ đang ở giai đoạn "bình minh". Dư địa phát triển còn cực kỳ lớn.
Là một nhà đầu tư thông thái, việc tham gia vào thị trường ngay từ giai đoạn phát triển mạnh mẽ đặc biệt khi Việt Nam đang xây dựng các trung tâm tài chính tầm quốc tế được hỗ trợ rất nhiều (Growth Phase) chính là cơ hội để tích lũy tài sản và kiến thức tốt nhất.
#HangHoaPhaiSinh #MXV #Trading #DauTuTaiChinh #Commodity #Forex #ChungKhoan #TaiChinhCaNhan #sogiaodichhanghoa
