Lịch Sử Hình Thành Thị Trường Hàng Hóa Phái Sinh Và Quy Mô "Khủng" Cỡ Nào?
Trong thế giới tài chính đa tầng, nếu chứng khoán là bộ mặt của doanh nghiệp, thì Thị trường Hàng hóa Phái sinh (Commodity Derivatives) chính là dòng máu nuôi dưỡng nền kinh tế thực. Tuy nhiên, rất nhiều nhà đầu tư (trader) bước vào thị trường này chỉ với khát vọng lợi nhuận mà quên mất việc tìm hiểu gốc rễ và vị thế của "sân chơi" mình đang tham gia.
Bài viết này sẽ đưa bạn ngược dòng thời gian về điểm khởi đầu của giao dịch hàng hóa và bóc tách quy mô vốn hóa khổng lồ của nó – một thị trường nơi dòng tiền chưa bao giờ ngủ.
1. Hàng Hóa Phái Sinh Có Từ Khi Nào? Hành Trình Từ Dojima Đến Chicago
Khác với lầm tưởng của nhiều người rằng phái sinh là một công cụ tài chính hiện đại và phức tạp, thực chất tư duy về phái sinh đã xuất hiện từ khi con người bắt đầu biết giao thương.
Khởi nguồn sơ khai: Nhu cầu "chốt giá"
Ngay từ thời Hy Lạp cổ đại hay Lưỡng Hà, các thương nhân đã có những thỏa thuận thô sơ để định giá hàng hóa cho tương lai. Tuy nhiên, cột mốc chính thức được giới tài chính công nhận là "cái nôi" của thị trường hàng hóa phái sinh nằm ở Châu Á.
Thế kỷ 17: Sàn Gạo Dojima (Nhật Bản) - Ông tổ của nến Nhật
Vào khoảng năm 1697 tại Osaka, Nhật Bản, Sàn giao dịch gạo Dojima được thành lập. Tại đây, các thương nhân không chỉ mua bán gạo thực (giao ngay) mà còn phát hành các "phiếu gạo" – cam kết giao gạo trong tương lai với mức giá định trước.
Đây chính là hình thái đầu tiên của Hợp đồng Tương lai (Futures). Cũng chính tại nơi này, Munehisa Homma – một thương nhân huyền thoại – đã phát minh ra biểu đồ nến Nhật (Candlestick) để phân tích tâm lý thị trường, công cụ mà ngày nay bạn vẫn đang dùng trên TradingView hay MT4.
Thế kỷ 19: Sự trỗi dậy của phương Tây - CBOT ra đời
Năm 1848, Cảng Chicago (Mỹ) trở thành trung tâm lưu chuyển nông sản. Để giải quyết vấn đề rủi ro do giá cả biến động mạnh (được mùa mất giá, mất mùa tăng giá), Sở Giao dịch Thương mại Chicago (CBOT) được thành lập.
CBOT đã chuẩn hóa các hợp đồng về khối lượng, chất lượng và thời gian giao hàng. Từ đây, nông dân có thể yên tâm canh tác vì đã chốt được giá bán, còn nhà máy sản xuất yên tâm về nguồn nguyên liệu. Đây là bước ngoặt đưa thị trường hàng hóa trở thành một công cụ phòng vệ rủi ro (Hedging) chuyên nghiệp toàn cầu.
Giao dịch hàng hóa phái sinh có từ khi nào và quy mô vốn hóa bao nhiêu
2. Quy Mô Và Vốn Hóa Thị Trường Hàng Hóa: "Gã Khổng Lồ" Ẩn Mình
Một câu hỏi thường gặp: "Vốn hóa của thị trường hàng hóa so với chứng khoán hay Crypto thì thế nào?"
Câu trả lời của một Đại Sư là: Thị trường hàng hóa không dùng từ "Vốn hóa" (Market Cap) theo cách hiểu thông thường, mà chúng ta đo lường bằng "Giá trị danh nghĩa" (Notional Value) và Thanh khoản. Và nếu so sánh, thị trường hàng hóa phái sinh là đại dương, trong khi thị trường cổ phiếu đôi khi chỉ là những dòng sông.
Tại sao thị trường này lại lớn đến vậy?
Khác với chứng khoán (nơi bạn mua kỳ vọng vào một công ty), hàng hóa là những thứ thiết yếu mà 8 tỷ người trên Trái Đất bắt buộc phải dùng mỗi ngày:
• Bạn lái xe cần Dầu thô (WTI/Brent).
• Bạn uống cà phê mỗi sáng cần Robusta/Arabica.
• Điện thoại bạn dùng cần linh kiện từ Đồng, Bạc.
• Bữa ăn hàng ngày cần Lúa mì, Đậu tương, Ngô.
Chính vì tính chất "không thể thiếu", dòng tiền đổ vào đây là dòng tiền thật, liên tục và khổng lồ từ các chính phủ, các tập đoàn đa quốc gia và các quỹ đầu tư lớn (Hedge Funds).
Những con số biết nói
Theo số liệu từ Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) và Hiệp hội Công nghiệp Tương lai (FIA):
• Khối lượng giao dịch các hợp đồng phái sinh hàng hóa toàn cầu hàng năm lên tới hàng chục tỷ hợp đồng.
• Giá trị danh nghĩa (Notional Value) của thị trường phái sinh toàn cầu ước tính lên tới hàng trăm nghìn tỷ USD, vượt xa tổng vốn hóa của tất cả các thị trường chứng khoán cộng lại.
Chỉ riêng nhóm Năng lượng (Dầu thô, Khí tự nhiên) và Kim loại quý (Vàng, Bạc) đã tạo ra thanh khoản hàng nghìn tỷ USD mỗi ngày. Tại đây, việc khớp một lệnh trị giá vài triệu USD diễn ra chỉ trong tích tắc, không bao giờ có chuyện "tắt thanh khoản" như cổ phiếu rác.
3. Tại Sao Nhà Đầu Tư Chọn Hàng Hóa Phái Sinh Thay Vì Kênh Khác?
Dưới góc nhìn của tôi, thị trường này hấp dẫn bởi tính Minh bạch và Công bằng: 1. Không thể thao túng: Không một "cá mập" nào đủ tiền để thao túng giá Dầu thô thế giới hay giá Vàng toàn cầu. Giá cả được quyết định bởi Cung - Cầu thực tế. 2. Giao dịch hai chiều (T+0): Thị trường tăng bạn Mua (Long), thị trường giảm bạn Bán (Short). Bạn có thể kiếm lợi nhuận ngay cả khi kinh tế suy thoái. 3. Đòn bẩy tài chính hợp lý: Vốn bỏ ra ít nhưng kiểm soát giá trị hợp đồng lớn. (Lưu ý: Đòn bẩy là con dao hai lưỡi, cần quản trị rủi ro chặt chẽ). 4. Thị Trường Hàng Hóa Tại Việt Nam (MXV)
Tại Việt Nam, trước năm 2010, giao dịch hàng hóa còn manh mún và chủ yếu là tự phát. Tuy nhiên, hiện nay chúng ta đã có Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) được Bộ Công Thương cấp phép hoạt động.
• Tính pháp lý: Hoàn toàn hợp pháp, được pháp luật bảo vệ (Nghị định 51/2018/NĐ-CP).
• Liên thông thế giới: Khi bạn đặt lệnh mua Dầu thô hay Đậu tương tại Việt Nam, lệnh của bạn được đẩy trực tiếp lên các sở giao dịch quốc tế như CME, ICE, LME... Giá chạy theo thời gian thực thế giới.
• Tăng trưởng thần tốc: Thanh khoản tại MXV đã tăng trưởng vượt bậc, trung bình hàng nghìn tỷ đồng mỗi phiên, cho thấy sự quan tâm lớn của nhà đầu tư Việt.
5. Đã đến lúc bạn tìm hiểu về kênh đầu tư này !
Thị trường hàng hóa phái sinh không phải là một "sòng bạc" mới nổi, mà là một định chế tài chính lâu đời và quy mô bậc nhất lịch sử loài người. Nó tồn tại vì nền kinh tế cần nó để vận hành.
Việc tham gia vào thị trường này đồng nghĩa với việc bạn đang bước vào sân chơi của những định chế tài chính toàn cầu. Cơ hội lợi nhuận là rất lớn nhờ quy mô và đòn bẩy, nhưng rủi ro cũng tương ứng nếu thiếu kiến thức.
Hãy tiếp cận thị trường này với tư duy của một nhà kinh doanh chuyên nghiệp, không phải một con bạc khát nước. Hiểu lịch sử để thấy tầm vóc, hiểu quy mô để thấy cơ hội, và học quản trị rủi ro để tồn tại.
Bài viết trên đây cung cấp nền tảng kiến thức vĩ mô và lịch sử mà bạn cần. Bây giờ, bạn quan tâm thì hãy bắt tay tìm hiểu ngay thui. Trên đây có 4 nhóm hàng hóa giao dịch hàng ngày bạn có thể lựa chọn tìm hiểu học tập và khi đủ tự tin đầu tư. • Nông sản (Ngô, Đậu tương, Lúa mì)?
• Nguyên liệu công nghiệp (Cà phê, Cao su, Đường)?
• Năng lượng (Dầu WTI, Dầu Brent)?
• Kim loại (Bạc, Đồng, Bạch kim)? Hãy cho tôi biết bạn muốn tìm hiểu thì hãy comment cho chúng tôi. Sẽ giúp bạn từng bước biết và gia nhập thị trường tiềm năng và hợp pháp tại Việt Nam.
• Hotline chuyên gia: 0932.914.686 (Zalo/Call - Hỗ trợ 24/7)
• Website: eduwork.vn
• Eduwork - Kiến tạo tương lai, Vững bước năm châu.
Chúc các bạn một năm 2026 chân cứng đá mềm, vượt sóng ra khơi thành công!
